INLEIDING

Nadat uit onderzoek door een deskundige dyslexie blijkt wordt een uitgebreid plan opgesteld. De basis hiervoor vormen de onderzoeksresultaten, volgens het FIK-2 principe.

Hierbij worden de volgende vijf belangrijke aspecten onderzocht:

• fonologische verwerking (F)
• kennisverwerving(K)
• toepassen van kennis(T)
• werkhouding(W)
• intelligentie(I)

De algemene handelingsprincipes gelden voor elke dyslecticus en de specifieke sluiten aan bij de kenmerken van de betreffende leerling.

De aanpak moet vanaf het begin breed van opzet zijn en zijn van invloed op diverse aspecten van de leerling en zijn omgeving.

De handelingsprincipes zijn dan ook van verschillende aard. Ze liggen op het gebied van: Acceptatie, Begrip, Compensatie, Dispensatie en Extra leerhulp (A-B-C-D-E).

Wij willen benadrukken dat het accepteren en begrijpen van de problemen bij dyslexie erg belangrijk is, omdat dyslexie nooit 'over' gaat. Een eenzijdige remedial teaching, gericht op vaardigheidstraining heeft, zeker op lange termijn, geen positief effect bij een echte dyslecticus.

Het FIK-2 principe en de bijbehorende materialen werden vanaf 1993 op basis van de bestaande wetenschappelijke, leertheoretische inzichten ontwikkeld door Sytske Aukes en Simon Eg, werkgroep 'Dyslexie' van de SBD Kop van Noord-Holland, thans onderdeel van de OBD Noordwest-Holland.
Er zijn materialen ontwikkeld voor signalering, onderzoek en behandeling voor jonge kinderen (kleuters) tot en met leerlingen in de brugklassen van het Voortgezet Onderwijs. Deze worden landelijk  verspreid via de regionale onderwijsbegeleidingsdiensten. (adressen zie www.wpro.nl)

HANDELINGSPRINCIPES

Wat je zeker niet moet doen:

• Hoop koesteren dat dyslexie door behandeling overgaat.
• Het kind altijd 'normaal' met de klas laten meedoen.
• Het kind met technisch (groeps-)lezen normaal indelen.
• Meervoudige, complexe, lees- en schrijftaken altijd zonder meer aanbieden.
• Ongeduldig worden als een dyslecticus makkelijke woordjes niet goed schrijft of foutjes leest.

Wat je zeker wel moet doen:

• De moeilijkheden van een dyslecticus uitleggen
• Afspreken met ouders en leerkrachten welke informatie zij aan het kind geven.
• Bij het lezen het plezier en het begrip ver boven de techniek stellen.
• Vooraf bedenken welke moeilijkheden in de leerstof zitten en met de dyslectische leerlingen doornemen ('pre-teaching')
• Het spellen erg gestructureerd en overzichtelijk maken.
• Het spellen langzaam opbouwen.
• Het kind leren gefaseerd te werken aan lees-, schrijf- en rekentaken.
• Het kind de mogelijkheid geven en leren problemen te compenseren.

HANDELEN

Vanwege de didactische achterstand is men snel geneigd tot het maken van een handelingsplan, eenzijdig gericht op remediëring. Dat mag gelden voor zwakke lezers of spellers, voor dyslectici zeker niet.
Een goed handelingsplan voor hen kent een invulling van alle belangrijke aspecten:
Accepteren, Begrijpen, Compenseren en Dispenseren en Extra leerhulp.
 
 

Accepteren

Accepteren betekent hier niet bij de pakken gaan neerzitten; integendeel. Het is van essentieel belang dat ouders, leerkrachten, leerling en de omgeving het feit aannemen, dat het kind problemen heeft als gevolg van dyslexie. Dit heeft namelijk een aantal belangrijke consequenties:

• Het is voor het dyslectische kind onmogelijk hetzelfde niveau in lezen en spellen te bereiken als een niet-dyslecticus in dezelfde tijd.
• Het kind zal altijd kleine fouten blijven maken bij lezen en spellen (en vaak ook rekenen).
• Het lezen zal sneller verbeteren dan het spellen en uiteindelijk ook op een beter niveau komen dan het spellen.
• Het spellen is voor de dyslecticus het grootste probleem. Dit speelt bij allerlei schoolse taken een rol en is ook in de thuissituatie te merken.
• Het maken van fouten en onterecht lui of dom gevonden worden heeft veelal emotionele gevolgen. Deze zijn weer van invloed op het gedrag.

Begrijpen

Naast acceptatie is het noodzakelijk dat de dyslecticus zelf en de omgeving de problemen begrijpen.

Het is belangrijk te overzien waar het kind moeilijkheden tegen zal komen en te bedenken hoe hiermee omgegaan kan worden. Hiervoor is een goed inzicht in taakaspecten nodig.

Dyslectici lopen soms vast in voor hen onmogelijke taken. Zo kan het maken van een eenvoudige rebusoefening in een taalmethode flinke problemen opleveren.

Om het begrip bij leerkrachten en ouders te vergroten worden cursussen over dyslexie gegeven.

Compenseren

Dyslectische kinderen hebben problemen met het verwerken van vooral schriftelijke informatie. Door hen te leren compenseren met hun sterke eigenschappen kan de inhoud van de informatie wel degelijk worden verwerkt.

Een voorbeeld hiervan is het gebruiken van steuntjes als plaatjes en gebaren bij het aanleren van de letters. Hierdoor kunnen ze de letters beter onthouden en oproepen.

Een ander voorbeeld is het lezen te compenseren met begrip of met luisteren. Hiervoor zijn de lees- en leerboeken op cassette van de blindenbibliotheken uitermate geschikt.

Dispenseren

Dyslectische kinderen werken langzamer. Ze kunnen de aandacht bij schriftelijke taken moeilijk verdelen over de benodigde aspecten. Omdat deze niet goed geautomatiseerd zijn vergt dat enorm veel energie.

Onder dispensatie verstaan we: de hoeveelheid werk verminderen, de tijd verlengen of het kind vrijstellen van de opdracht.

Een voorbeeld hiervan is het kind toestaan te rekenen met een kladblaadje terwijl anderen het uit het hoofd te moeten doen.

Extra leerhulp

Afhankelijk van de leerachterstand of hiaten in de kennis wordt in het handelingsplan een lijn aangegeven voor extra leerhulp.

Deze leerhulp moet zijn aangepast aan de dyslecticus; niet alleen om kennis te verwerven maar vooral de kennis goed te leren toepassen.

Zo zal de hulp bij lezen en spellen gericht moeten zijn op aanleren van woordstructuren en 'top-down'-strategieën.

De extra hulp kan worden voorbereid i.s.m. een begeleider en wordt bij voorkeur door de leerkracht in de klas geboden.

De aansluiting bij en integratie in de eigen methode is dan het best gewaarborgd.
 

  Deze folder kan ook in Word voor Windows worden opgehaald door één klik op de muis.
 

Informatie en offertes kunnen worden aangevraagd bij Didactisch Adviesbureau EGES tel. 0227-512285 fax 0227-512286 info@EGES.nl